Pismo – Marzec 2026

W związku z pojawiającymi się w przestrzeni publicznej wypowiedziami na temat  profilaktycznego odrobaczania zwierząt towarzyszących, ESCCAP Polska przypomina, że zwalczanie pasożytów powinno opierać się na indywidualnej ocenie ryzyka, obrazie klinicznym, właściwej diagnostyce tam, gdzie jest ona wskazana, oraz na ochronie zdrowia zwierzęcia i ludzi. Aktualne zalecenia ESCCAP nie promują bezrefleksyjnego podawania chemii w ciemno, lecz zapobieganie dostosowane do warunków życia zwierzęcia, ryzyka ekspozycji w środowisku i zarażenia.

Nie można zgodzić się z tezą, że leki przeciwpasożytnicze należy przedstawiać opiekunom zwierząt jako truciznę. Są to weterynaryjne produkty lecznicze dopuszczane do obrotu po naukowej ocenie jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. Jak wszystkie inne leki, powinny być stosowane zgodnie ze wskazaniami i oceną kliniczną lekarza weterynarii. Stosowanie leków przweciwpasożytniczych pozostaje standardem medycyny weterynaryjnej w leczeniu i zapobieganiu inwazjom pasożytów.

Badanie kału jest bardzo ważnym narzędziem diagnostycznym, ale wynik ujemny nie daje 100% pewności wykluczenia inwazji u badanego zwierzęcia. Czułość badań mikroskopowych jest ograniczona dlatego, że pasożyty nie zawsze wydalają jaja, larwy lub cysty w sposób ciągły. Ponadto zarażenie może pozostawać w okresie prepatentnym, a występująca biegunka może dodatkowo obniżać wykrywalność pasożytów. Z tego powodu ESCCAP wskazuje, że w wielu sytuacjach konieczne jest badanie kilku próbek z kolejnych dni.

Należy również jasno rozdzielić robaki od pierwotniaków. Pierwotniak Giardia duodenalis nie jest robakiem, dlatego diagnostyka i leczenie giardiozy nie są tożsame z rutynowym odrobaczaniem przeciwko nicieniom czy tasiemcom. ESCCAP podkreśla, że dodatni wynik w kierunku Giardia sam w sobie nie przesądza jeszcze automatycznie o konieczności leczenia. Decyzję o terapii podejmuje się z uwzględnieniem objawów klinicznych, warunków środowiskowych i potencjalnego ryzyka zoonotycznego. U zwierząt z objawami choroby leczenie jest zasadne, natomiast u bezobjawowych nosicieli wymagana jest zwykle indywidualna ocena. Febantel oraz fenbendazol pozostają lekami pierwszego wyboru, zaś metronidazol – nie powinien być traktowany jako rutynowe rozwiązanie na każdą biegunkową przypadłość.

Metody PCR mają ważne miejsce w parazytologii, ale nie powinny być przedstawiane jako uniwersalny test zastępujący całe postępowanie kliniczne. ESCCAP wskazuje, że wyniki PCR należy zawsze interpretować łącznie z objawami klinicznymi i innymi badaniami.Badanie PCR jest szczególnie zalecane przy podejrzeniu inwazji pierwotniaczych, lub w przypadku koniecznościróżnicowania gatunków trudnych do identyfikacji metodami klasycznymi, np. w genotypowaniu Giardia, diagnostyce Tritrichomonas foetus, czy rozpoznawaniu inwazji niektórych tasiemców szczególnie groźnych dla człowieka jak np. tasiemce bąblowcowe (Echinococcus spp.).

Warto pamiętać, że dodatni wynik PCR nie może być automatycznie utożsamiany z koniecznością podjęcia leczenia bez pełnej oceny przypadku klinicznego.

Nieprawidłowe jest także przeciwstawianie sobie taniej tabletki i drogiego badania PCR jako dwóch jedynych dróg postępowania. W praktyce właściwe postępowanie zależy od gatunku pasożyta, nasilenia objawów klinicznych, ryzyka środowiskowego, kontaktu zwierzęcia z dziećmi lub osobami z grup ryzyka, a także od ograniczeń samych metod diagnostycznych. ESCCAP dopuszcza zarówno planowe odrobaczanie według oceny ryzyka, jak i regularne badania kału z leczeniem według wyniku. ESCCAP podkreśla, że nie są to podejścia wzajemnie wykluczające się, lecz elementy racjonalnego sposobu zwalczania chorób pasożytniczych u zwierząt.

Podsumowując, ESCCAP Polska popiera diagnostykę parazytologiczną i racjonalną terapię, ale sprzeciwia się uproszczeniom, które mogą podważać zaufanie do zaleceń lekarsko-weterynaryjnych. Zarówno badania kału, jak i planowe odrobaczanie mają swoje miejsce w nowoczesnej profilaktyce, a decyzje powinny być podejmowane w oparciu o ocenę ryzyka, wiedzę kliniczną i aktualne wytyczne.