Włośnica (trichinelloza) u zwierząt i ludzi – przebieg, rozwój choroby

Włośnica (trichinelloza) jest bardzo niebezpieczną, czasem śmiertelną chorobą spowodowaną zarażeniem człowieka, a także wielu gatunków ssaków larwami włośni – pasożytniczych nicieni z rodzaju Trichinella.

Do zarażenia dochodzi wskutek spożycia mięsa pochodzącego od zarażonych zwierząt, zawierającego żywe larwy włośni.

Corocznie stwierdza się w Polsce przypadki włośnicy u ludzi, które są spowodowane zjedzeniem poddanych niedostatecznej obróbce termicznej wyrobów wędliniarskich z mięsa zarażonych dzików.

Odsetek włośnicy u tych zwierząt z roku na rok wzrasta, dlatego bardzo ważne jest oddawanie próbek mięsa upolowanych dzików do badań w kierunku włośnicy rekomendowaną metodą wytrawiania. Lista laboratoriów badania mięsa na obecność włośni. 

W jelicie cienkim człowieka, z larw zjedzonych w mięsie rozwijają się dorosłe włośnie. Żyworodne samice rodzą larwy, które drogą krwionośną wędrują do mięśni. Rozwój włośni przebiega szybko. Dorosłe samice pojawiają się już w drugiej dobie po spożyciu zarażonego mięsa, produkują larwy od 5 dnia, które od 10 dnia osiedlają się w komórkach mięśniowych. Proces osiedlania się larw (faza mięśniowa inwazji) trwa 5-6 tygodni.

Stadia larwalne preferują mięśnie stale aktywne, dobrze ukrwione (mięśnie przepony, międzyżebrowe, kończyn i języka).

Do mięśni trafia wielokrotnie więcej larw, niż zostało zjedzonych ze spożytym zarażonym mięsem. Pasożyt rozmnaża się w ścianie jelita u osoby zarażonej, każda samica włośnia kilkukrotnie rodzi larwy, od 200 do 1500, zależnie od gatunku Trichinella.

Choroba może przybierać różnorodny przebieg, objawy są tym poważniejsze im więcej larw znajdowało się w spożytym mięsie. Stan pacjenta zależy także od ilości zjedzonego zarażonego mięsa, indywidualnej podatności na chorobę, gatunku Trichinella (w Polsce stwierdzono występowanie 4 gatunków włośni), a także ilości alkoholu wypitego w trakcie konsumpcji zarażonego mięsa.

Niejednokrotnie osoby zainfekowane nie są świadome rozwijającej się włośnicy. Pierwsze objawy są nietypowe, mogą przypominać grypę, występują bóle brzucha, wymioty, biegunka i gorączka.

Charakterystyczne dla włośnicy są obrzęki powiek i twarzy oraz przekrwienie spojówek. Jest to wynik reakcji alergicznej na antygeny pasożytów. W ciężkich przypadkach zarażenia rozwija się zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, może dojść do uszkodzenia nerek i mięśnia sercowego. Choroba nie jest wyleczalna. Larwy, które trafiły do komórek mięśniowych pozostają w nich do końca życia osoby zarażonej będąc przyczyną bólów i sztywności mięśni. Występowanie niespecyficznych objawów na początku choroby sprawia, że osoby zarażone najczęściej zbyt późno zgłaszają się do lekarza, w momencie gdy występuje już faza mięśniowa włośnicy.

Liczba przypadków włośnicy u ludzi i dzików w Polsce

Więcej informacji: